Nimeto, Utrecht

Bij Nimeto in Utrecht gaf ik drie college’s Beeldinterpretatie drie verschillende 2e jaars klassen van de opleiding Media & Communicatie. Binnen deze opleiding worden de studenten opgeleid als multimediaspecialist: ze leren over interviewtechnieken en de journalistieke basisregels, zelf beeld te produceren en te werken met bestaand beeld, redactioneel te werk te gaan en mediaproducties vorm te geven. 

Ik werd gevraagd voor het geven van de gastcolleges door Mariëlle Osté, docente aan deze opleiding, waarmee ik kennis mee maakte via Visual Thinking Strategies (VTS). Mariëlle Osté is geïnteresseerd in de formulieren die ik ontwierp voor de beeldgesprekken, omdat zij als docent onderzoekt hoe VTS de taalvaardigheid van studenten kan verbeteren. De formulieren zouden een tool kunnen zijn om dit te kunnen meten. Tegelijkertijd is het voor mijn onderzoek interessant om met aankomend professionals op het gebied van beeld en beeldredactie middels het beeldgesprek te praten over de verantwoordelijkheid die je hebt bij het kiezen van beelden. Daarnaast wil ik onderzoeken hoe een beeldgesprek met dezelfde beelden als uitgangspunt verloopt bij drie verschillende groepen.     

Onderzoeksvragen voor mijn onderzoek tijdens deze serie iteraties zijn:

• Hoe verschillend of overeenkomstig verlopen de beeldgesprekken met dezelfde beelden als uitgangspunt bij drie verschillende groepen participanten (drie verschillende klassen studenten)? 

• Wat leren de studenten over de verantwoordelijkheid die je hebt als professional bij het inzetten van beelden middels het beeldgesprek?

Tijdens het beeldgesprek maak ik gebruik van een formulier dat ik heb ontworpen om de interpretaties te verzamelen en om daar achteraf op te kunnen reflecteren. Het formulier is vanuit eerdere iteraties doorontwikkeld, en bestaat uit een 1e, 2e en 3e keer kijken. 

Daarnaast heeft het van het gebruik van het formulier tijdens een beeldgesprek de volgende extra waarden:

• Het is anoniem; niet alle participanten delen hun interpretaties met de groep tijdens het beeldgesprek. Met behulp van het formulier kunnen toch alle interpretaties worden verzameld. 
• Het houdt participanten een spiegel voor; tijdens het invullen worden participanten uitgenodigd om na te denken over hoe ze de betekenis vormen die ze geven aan de foto. 
  

Het beeldgesprek had bij alle drie de sessies dezelfde opbouw:

Een 1e keer kijken

De participanten kregen eerst een paar seconden de afbeelding te zien. Vervolgens vroeg ik hen om de eerste vragen te beantwoorden op het formulier:

• wat gebeurt er in de afbeelding?
• dit zeg ik op basis van wat ik*: zie / denk / weet / voel (*er zijn meerdere antwoorden mogelijk).

Een 2e keer kijken

Na het invullen van de eerste vragen, gingen we terug naar de afbeelding en voerden we gezamenlijk het beeldgesprek met behulp van de gespreksmethode van Visual Thinking Strategies. Na ongeveer 10 minuten vroeg ik de deelnemers om nogmaals de vragen te beantwoorden, maar dan onder het deel ‘Een 2e keer kijken’: 

• wat gebeurt er in de afbeelding?
• dit zeg ik op basis van wat ik*: zie / denk / weet / voel / wat ik van anderen hoor (*er zijn meerdere antwoorden mogelijk).

Een 3e keer kijken

Vervolgens kwam de afbeelding in combinatie met twee andere beelden in beeld en vervolgden we het beeldgesprek. Na ongeveer 10 minuten vroeg ik de deelnemers een derde keer de vragen te beantwoorden onder het deel ‘Een 3e keer kijken’:

• wat gebeurt er in de afbeelding?
• dit zeg ik op basis van wat ik*: zie / denk / weet / voel / wat ik van anderen hoor (*er zijn meerdere antwoorden mogelijk).

Beeldgesprekken

De volgende interpretaties zijn opgehaald tijdens de beeldgesprekken met behulp van het formulier: 

Bekijk hier de PDF met resultaten.

Op volgende infographics zijn een totaal score van alle drie de klassen op basis van de vraag:

• Dit zeg ik op basis van wat ik*: denk / zie / weet / voel / van anderen hoor (er zijn meerdere antwoorden mogelijk).
  
  

Een 1e keer kijken

Een 2e keer kijken

Een 3e keer kijken

Evaultie & ervaringen

Na de iteratie evalueerde we klassikaal op het beeldgesprek. Daarnaast vroeg ik de studenten om op de laatste pagina van het formulier de twee evaluatie-vragen in te vullen. De volgende reacties zijn hiermee verzameld: 

Bekijk hier de PDF met reacties.

Conlusies

Hoe verschillend of overeenkomstig verlopen de beeldgesprekken met dezelfde beelden als uitgangspunt bij drie verschillende groepen participanten (drie verschillende klassen studenten)? 

De eerste interpretatie

In de formulieren is af te lezen dat de eerste interpretatie van de foto veel overeenkomt bij participanten. De sfeer en situatie van de foto is wel verdeeld in angstig of liefdevol, maar de personen op de foto worden vaak gezien als ‘mannelijk’. Ook bij het langer kijken en tijdens het eerste gezamenlijke beeldgesprek (een tweede keer kijken), wordt er nog niet in de groep opgemerkt dat een van de personen een vrouw zou kunnen zijn. Hierdoor is bijna iedereen bij de serie afbeeldingen (een derde keer kijken) verrast door de verandering van de wending van het verhaal.  

De onderwerpen waarover wordt gepraat tijdens het gezamenlijke beeldgesprek zijn verschillend en beïnvloeden de antwoorden per groep participanten

Tijdens het gezamenlijke beeldgesprek (bij ‘een tweede keer kijken’ en ‘een derde keer kijken’) werden er in de verschillende klassen andere observaties in de groep gebracht door de participanten. Dit is ook terug te zien in de geschreven antwoorden in de formulieren. Zo werd er bij klas 1 gepraat over de betekenis van de tekst op de bivakmuts, waarna meerdere participanten hierover schrijven in het formulier. In klas 2 werd er gepraat over of de serie afbeeldingen wel of niet bij elkaar horen, en ook dit is terug te lezen bij de antwoorden van meerdere participanten in de formulieren. Ook al wordt er niet altijd het antwoord ‘dit zeg ik op basis van wat ik van anderen hoor’ aangekruist in het formulier, blijkt dat het groepsgesprek wel degelijk invloed heeft op de betekenisgeving. 

Wat leren de studenten over de verantwoordelijkheid die je hebt als professional bij het inzetten van beelden middels het beeldgesprek? 

De waarde van meerdere perspectieven en anders kijken

In vrijwel alle reflectieformulieren en tijdens de groepsreflectie in de klas kwam naar voren dat de studenten zowel positief verrast zijn door de ervaring van het beeldgesprek als dat zij inzien hoe langer, anders en met elkaar kijken nieuwe inzichten kan opleveren. Daarnaast werd er ook gereflecteerd op hun persoonlijke manieren van kijken en de beïnvloeding van de verhalen van anderen op de betekenis die werd gegeven aan de foto. De ervaring van de beeldgesprekken lijken daarom een effectieve methode te zijn om de studenten bewust te maken van de verantwoordelijkheden die je hebt als aankomend professional op het gebied van beeldredactie en mediaproductie. 

Extra context en verdieping

Per college was er zo’n 30 tot 40 minuten de tijd voor het houden van de beeldgesprekken, inclusief de reflectie en korte uitleg over de waarde van anders kijken. Om studenten meer mee te nemen in de materie zou het waardevol kunnen zijn om hier een langer college aan te wijden, zodat er meer tijd is om te verdiepen en de ervaringen te vergelijken met voorbeelden uit de praktijk. 

Naast bovenstaande conclusies neem ik de volgende bevindingen ook mee in vervolg-iteraties:

• De meerkeuzevraag ‘dit zeg ik op basis van wat ik: denk / zie / weet / voel / van anderen hoor’ behoeft misschien meer toelichten voorafgaand aan het beeldgesprek. Het kan zijn dat deze woorden ook verschillend kunnen worden geïnterpreteerd door participanten. 

• In vervolg-iteraties zou ik de afbeelding bij de 3e keer kijken bij het invullen van het formulier weer alleen in beeld brengen (zonder de twee afbeeldingen ernaast). Zo zorg je ervoor dat er weer alleen naar dit beeld wordt gekeken bij het beantwoorden van de vraag (en niet naar de serie afbeeldingen). 

• Een mogelijke toevoeging aan de meerkeuzevragen is een antwoord met 'Anders, namelijk:' (zelf in te vullen). 

Het beeldgesprek als opening van het gesprek over beeldvorming

Tijdens deze iteraties bij Nimeto wilde ik ook het kijkproces binnen de verschillende groepen onderzoeken, waarbij ik de formulieren inzette om de interpretaties te verzamelen. De ervaring van de beeldgesprekken op zichzelf kan ook als een aparte iteratie worden ingezet om participanten bewust te maken van het effect van beeld en om het gesprek aan te gaan over beeldvorming (zonder dus gebruik te maken van de formulieren). Hiermee experimenteer ik tijdens het gastcollege dat ik geef bij de 1e jaars studenten van de bachelor opleiding Graphic Design aan de Willem de Kooning Academie.

Trainen in anders kijken

Na het geven van deze beeldgesprekken en het lezen van de enthousiaste reacties ben ik ook benieuwd naar wat zou er gebeuren als ik vaker dit soort oefeningen doe met een dezelfde groep. Met behulp van de formulieren zou ik kunnen onderzoeken of zij beter getraind worden in het 'anders kijken' en interpreteren zonder meteen te vooroordelen. 

Lees meer