Beeldgesprekken: ontwikkeling methode
Het afgelopen jaar ben ik op zoek gegaan naar methoden om ons kijkproces te onderzoeken die we ondergaan wanneer we naar beelden kijken. De dubbelzinnigheid van beelden zet ik in om verschillende verhalen en perspectieven te verzamelen. Met beeldgesprekken probeer ik inzicht te geven en te krijgen in ons waarneming & interpretatie. Enerzijds hoe we onbewuste razendsnelle associaties en verbanden leggen, categoriseren en vooroordelen. Anderzijds is het een uitnodiging om stil te staan, om onderzoekend en met een andere blik te kijken. Met ruimte om te speculeren over meerdere mogelijke scenario’s.
In deze blogpost laat ik zien hoe ik vanuit het eerste halfjaar op deze methode heb doorgewerkt, door de methoden toe te passen in de praktijk, in domeinen via mijn opgebouwde netwerk tijdens dit onderzoek.
Onderzoeksvraag voor dit semester is:
Hoe kan ik het gesprek aangaan over beeldvorming binnen de praktijk van professionals die werken met beeld, en welke waarde heeft het beeldgesprek daarbij?
Terugblik & samenvatting
VTS als gespreksmethode
• In deze blogpost laat ik zien hoe ik Visual Thinking Strategies inzet als gespreksmethode.
Formulieren als design research tool
• In deze blogpost laat ik zien hoe ik hoe ik de formulieren ontwikkelde en inzet tijdens beeldgesprekken met ontwerpers en beeldredacteuren.
Lezing over Beeldvorming & VTS
• Dit was de aankondiging van de lezing die ik samen met Adelijn van Huis gaf over Beeldvorming & VTS.
Reflectie lezing
• Deze blogpost is een reflectie en samenvatting op zowel de lezing als de toepassing van de VTS-methode binnen mijn onderzoek.
In maart 2019 volgde ik de cursus Visual Thinking Strategies (VTS), omdat ik op zoek was naar een gespreksmethode om het dialoog over beeldvorming aan te gaan zonder dat het gesprek polariseert. Ik zet de methode nu in tijdens beeldgesprekken enerzijds om de betekenislagen van beelden te onderzoeken (verdiepend onderzoek). En anderzijds om verhalen te verzamelen en tegelijkertijd de delen, om mensen zo meer inzicht te geven in de manier van kijken van zichzelf en van iemand anders waardoor zij elkaar beter kunnen begrijpen (doel ontwerpvraag).
Dit deed ik onder andere eerder bij een ontwerpbureau met art directors, graphic / digital designers en beeldredacteuren, om te onderzoeken hoe deze methode werkt als startpunt om het gesprek aan te gaan met professionals over beeldvorming en de verantwoordelijkheid die je daarin kunt nemen.
Om de interpretaties te verzamelen en daarop te kunnen reflecteren ontwierp ik een formulier als design research tool. Daarnaast zijn deze formulieren effectief als tool tijdens het beeldgesprek zelf: bij het invullen wordt de deelnemers een spiegel voorgehouden, omdat zij direct reflecteren op waaróm ze denken wat ze zien.
In juli 2019 gaf ik samen met Adelijn van Huis (een van de initiatiefnemers van VTS-Nederland en trainer coach in Visual Thinking Strategies) een lezing over hoe VTS ingezet kan worden om het gesprek over beeldvorming aan te gaan.
Doorontwikkeling methode
Vanuit bovenstaande ontwikkelingen, wilde ik mij dit semester richten op het toepassen van de methode binnen de praktijk. Ik heb gesprekken gevoerd met verschillende experts die werken binnen het domein van beeldredactie, ontwerp, journalistiek, educatie en mediawijsheid:
Mariëlle Oste, journalist en docente bij Nimeto in Utrecht • Luuc Brans, projectleider van het project PEGAP bij Diversion (Countering polarisation by fostering a critical and well-informed generation of news consumers) • Lauren Schijvens, kunsthistoricus, ontwerper en docent Willem de Kooning Academie in Rotterdam • Adelijn van Huis, initiatiefnemer VTS Nederland, trainer en coach in Visual Thinking Strategies • Mieke Woestenburg, docent en onderzoeker Amsterdam Fashion Institute • Marloes Roks, senior producer Mood for Magazines • Wilco Willemsen, beeldredacteur AD Nieuwsmedia • Nicole Robbers, beeldredacteur NRC, bestuurslid De Zilveren Camera
De (eerder) uitgevoerde iteraties, resultaten en de verslagen daarvan waren conversation pieces om te praten over mijn onderzoek en de methoden verder door te ontwikkelen. Via het netwerk heb ik het afgelopen halfjaar het beeldgesprek toe kunnen passen in de praktijk, als onderdeel van colleges over beeldanalyse en beeldvorming bij aankomend professionals:
- Bij de drie colleges die ik gaf aan 2e jaars studenten van de opleiding Media & Communicatie (Nimeto, Utrecht).
- Tijdens een college Beeldanalyse dat ik gaf aan de 1e jaars studenten van de opleiding Graphic Design (Willem de Kooning Academie, Rotterdam).
Beeldgesprekken bij de opleiding Media & Communicatie
Ik werd gevraagd voor het geven van gastcolleges op het Nimeto in Utrecht door Mariëlle Osté. Zij is docente aan deze instelling en ik maakte kennis met haar via Visual Thinking Strategies (VTS).
Middels deze beeldgesprekken wilde ik met aankomend professionals op het gebied van beeld en beeldredactie het gesprek aangaan over de verantwoordelijkheid die je hebt bij het kiezen en de wereld inbrengen van beelden. Daarnaast wilde ik onderzoeken hoe een beeldgesprek met dezelfde beelden als uitgangspunt verloopt bij drie verschillende groepen. Onderzoeksvragen tijdens deze serie iteraties waren:
• Hoe verschillend of overeenkomstig verlopen de beeldgesprekken met dezelfde beelden als uitgangspunt bij drie verschillende groepen participanten (drie verschillende klassen studenten)?
• Wat leren de studenten over de verantwoordelijkheid die je hebt als professional bij het inzetten van beelden middels het beeldgesprek?
Door Lauran Schijvens werd ik gevraagd om een gastcollege te geven over beeldanalyse en design research; hoe ik beeldanalyse inzet om data te verzamelen over ons persoonlijke kijkproces.
De participanten waren zo'n 70 studenten van drie 1e jaars klassen. Met de iteratie wilde ik experimenteren met een digitale variant op het formulier voor het verzamelen van de interpretaties. Zowel om te onderzoeken of deze variant op de methode ingezet kan worden tijdens iteraties met grote groepen (om het print- en handwerk voor het maken van de formulieren te vermijden), als om direct het gesprek aan te gaan over de verzamelde interpretaties. Onderzoeksvraag voor dit beeldgesprek was:
• Hoe kan ik het geprinte formulier omzetten naar een digitale variant, zodat ik deze kan inzetten tijdens beeldgesprekken met grote groepen participanten?
Conclusies & bevindingen
Hoe kan ik het gesprek aangaan over beeldvorming binnen de praktijk van professionals die werken met beeld, en welke waarde heeft het beeldgesprek daarbij?
Beeldgesprekken als leermethode voor aankomend professionals
Het afgelopen half jaar heb ik de beeldgesprekken verder doorontwikkeld door hierop te reflecteren met experts en deze toe te passen binnen de praktijk van aankomend professionals. Het voeren van de beeldgesprekken lijkt een effectieve leermethode te zijn, mede door de confrontatie die het met de participanten aangaat. Het houdt ze een spiegel voor: ze ervaren zelf hun eigen manier van kijken, denken en beredeneren, en die van mede-participanten. Hierdoor worden zij bewust gemaakt van het effect van het delen van interpretaties, de multi-inzetbaarheid en interpretatiemogelijkheden van beelden. Het verloop van deze betekenisgeving is terug te zien in de resultaten van de formulieren. Daarnaast geven de enthousiaste reflecties en feedback van de studenten aan dat zij geïnteresseerd zijn in deze materie.
Gespreksopener over beeldvorming
Door het experiment van het voeren van een beeldgesprek bij een grote groepen participanten, ben ik mij meer bewust geworden van de inzetbaarheid van het beeldgesprek als ervaring en conversation piece tegelijkertijd. Door het beeldgesprek uit te voeren en direct gezamenlijk te reflecteren op de resultaten (bijvoorbeeld door gebruik te maken van tools als Mentimeter via het presentatie-scherm) is het een opening om het gesprek te starten over beeldvorming. Doordat participanten eerst ervaren, en daardoor beter begrijpen hoe denk- en kijkprocessen verlopen, is het mogelijk om hier inhoudelijk dieper op in te gaan.
Hierdoor zou het mogelijk zijn om deze methode ook in te zetten bij relevante lezingen en congressen waar grotere groepen mensen aanwezig zijn.
Vervolgstappen
Artikel
Op dit moment schrijf ik een artikel over de beeldgesprekken als methode, onderbouwd met literatuur, resultaten en ervaringen.
Iteratie - Klimaat in beeld
De iteraties die ik heb uitgevoerd dit semester waren beeldgesprekken bij aankomend professionals in opleiding (onderwijsinstellingen). Eerder voerde ik het beeldgesprek ook uit bij een ontwerpbureau (professionals die zich al binnen de praktijk bevinden). Ik zou het interessant vinden om de methode uit te voeren bij een nieuws/beeldredactie, om daar reacties en ervaringen te verzamelen en het gesprek te voeren over de verantwoordelijkheid die je hebt als professional op het gebied van beeldvorming. De bevindingen van de beeldgesprekken, in combinatie met de gesprekken die ik voerde met een beeldredacteur van het Algemeen Dagblad, zijn dan ook de aanleiding geweest voor een vervolgiteratie: Klimaat in Beeld. Met deze iteratie probeer ik het kijkproces van zender en ontvanger, nieuwsproducent en nieuwsconsument, met elkaar te verbinden.
